Το Πάσχα σαν υπόσχεση.

12

Καθώς μπήκαμε στην άνοιξη και το ημερολόγιο δείχνει πια προς το Πάσχα θυμηθήκαμε ένα παλαιότερο σχόλιο που είχαμε κάνει για τις έννοιες συμφωνία και διαθήκη (“ταμάμ” ήταν ο…ποντιακός τίτλος της ανάρτησης) και το πώς εμφανίζονται οι έννοιες αυτές σε κάποια κείμενα της Παλαιάς διαθήκης (για τον προφήτη Ηλία συγκεκριμένα, στο βιβλίο Βασιλέων Α’). Και νοιώσαμε την ανάγκη να επανέλθουμε με ένα ακόμα σχόλιο για το ίδιο θέμα διαβάζοντας το βιβλίο Σαμουήλ Β’ στο κεφάλαιο 24 και την αφήγηση για τον βασιλιά Δαβίδ…

Στην συγκεκριμένη αφήγηση που έχει όλα τα χαρακτηριστικά των “αλλόκοτων” αφηγήσεων της Παλαιάς διαθήκης, ο βασιλιάς Δαβίδ παρακούει τη ρητή εντολή του Θεού να μην γίνεται καταμέτρηση του στρατεύματος από τους βασιλιάδες του Ισραήλ και ζητάει να μετρηθεί ο ανδρικός πληθυσμός. Ο Θεός ελέγχει τον βασιλιά Δαβίδ καθώς δείχνει ότι εμπιστεύεται περισσότερο το στράτευμα παρά τον Θεό1 και τιμωρεί τον λαό Ισραήλ με τριήμερο θανατικό-εξολόθρευση εξαιτίας της παρακοής του2. Ο Δαβίδ παραδέχεται τον έλεγχο και τις επιπτώσεις στον λαό του αλλά βλέποντας την εξολόθρευση ψελίζει ένα λόγο επίκλησης στο έλεος του Θεού για το λαό3

Η αφήγηση κλείνει με τον Θεό να δέχεται την προσευχή του Δαβίδ και να σταματάει τον “εξολεθρεύων” άγγελο στον οποίο αναφέρεται ο βιβλικός συγγραφέας. Ο Θεός ζητάει μάλιστα από τον Δαβίδ να φτιάξει ένα βωμό ακριβώς στο σημείο που σταματάει ο άγγελος, στον αγρό ενός ντόπιου κάτοικου που ονομαζόταν Ορνά, στο όρος Μοριά του Ισραήλ. Πάνω στον βωμό πέφτει φωτιά από τον ουρανό και καίει το ολοκαύτωμα της θυσίας, σαν δείγμα της έγκρισης του Θεού, της πιστότητας στη διαθήκη του με τον Ισραήλ και συμφιλίωσης με τον Δαβίδ.

Οι τρεις θυσίες.

Ενώ στην παραπάνω αφήγηση παρουσιάζονται διάφορα ενδιαφέροντα σημεία, εντύπωση προκαλεί η λεπτομέρεια του τόπου στον οποίο υποδεικνύει ο Θεός για να στηθεί ο βωμός του, στο όρος Μοριά του Ισραήλ και ο λεγόμενος “αγρός του Ορνά”. Αξίζει να αναφερθεί ότι στη συνέχεια τον ίδιο ακριβώς τόπο υποδεικνύει στον Σολομώντα για να στηθεί ο περίφημος Ναός του Σολομώντα4 και μάλιστα στη θυσία των εγκαινίων πέφτει ξανά φωτιά από τον ουρανό5 και καίει το ολοκαύτωμα. Υπενθυμίζεται και εκεί δυναμικά η πιστότητα του Θεού προς τον Ισραήλ, η πιστότητα προς τον Δαβίδ και η νέα διαπροσωπική διαθήκη του με τον γιο του τον Σολομώντα.

Εδώ πρέπει να προστεθεί και μια ακόμα τρίτη θυσία από το βιβλικό παρελθόν που αφορά τον ίδιο τόπο, τη θυσία του Ισαάκ. Ξανά ο Θεός υποδεικνύει στον Αβραάμ το όρος Μοριά για να γίνει η θυσία6, εμφανίζει θαυματουργικά το κριάρι της θυσίας και σώζει τον Ισαάκ. Αποκαλύπτεται μάλιστα στον Αβραάμ με το όνομα-υπόσχεση “Γιαχβέ-Ιερέ” που σημαίνει ο Κύριος προβλέπει ή και “ο Κύριος βλέπει που αφορά την ώρα της κρίσης και της δυσκολίας, υπενθυμίζει έτσι ο Θεός ότι οι υποσχέσεις που έχει δώσει προσωπικά7 στον Αβραάμ δεν έχουν ατονήσει, δεν έχουν ξεχαστεί στο χρόνο, αλλά είναι φλογερές, αναλλοίωτες και ζωντανές.

kalos_samariths

Κάποιες σχετικές παρατηρήσεις και συμπεράσματα.

Παρατηρώντας κάποια κοινά χαρακτηριστικά που έχουν οι τρεις θυσίες στον ίδιο τόπο εμφανίζονται μάλλον αβίαστα και κάποια ακόμα συμπεράσματα.

α) Ένα από αυτά αφορά την ιερότητα του συγκεκριμένου τόπου, του όρους Μοριά στην Ιερουσαλήμ, στο Ισραήλ. Και καθώς η τοποθεσία αυτή επιλέχθηκε για να χτιστεί ο Ναός του Σολομώντα, η τιμητική αναφορά σε αυτήν είναι το ελάχιστο που μπορεί να κάνει κανείς σχετικά.

β) Και στις τρεις θυσίες έχουμε μια διαθήκη-συμφωνία-υπόσχεση που επικυρώνεται δυναμικά. Η θυσία του Αβραάμ και το θαύμα υπενθυμίζει τις υποσχέσεις που του έχει δώσει, ενώ η φωτιά στη θυσία του Δαβίδ επικυρώνει την πιστότητα του Θεού προς τον Δαβίδ και προς τον Αβραάμ (καθώς ο Δαβίδ είναι μέρος της υπόσχεσης αυτής8). Επίσης η φωτιά στη θυσία του Σολωμόντα τονίζει την πιστότητα του Θεού προς τον Αβραάμ (επίσης και προς τον Δαβίδ αλλά και τον Σολομώντα). Διαδοχικά ο Θεός επιμένει να δείχνει το αναλλοίωτο και την πιστότητα της διαθήκης του τόσο στους προηγούμενους όσο και στους επόμενους… από τον Αβραάμ μέχρι τον Ιησού Χριστό που είναι και η εκπλήρωση της “Αβρααμικής διαθήκης” και μετά στην Εκκλησία αλλά και στον κάθε πιστό που τον πλησιάζει.

γ) Θα μπορούσε να πει κανείς ότι οι τρεις θυσίες αυτές λειτουργούν σαν μία πρόσκληση για τον κάθε πιστό (και μη), να δοκιμάζει κριτικά τον Γιαχβέ-Ιερέ που “βλέπει την ώρα της ανάγκης”, να γνωρίσει τον φλογερό χαρακτήρα του όπως παρουσιάζεται και στην ερωτική θυσία του Ιησού στο σταυρό, για να ελκύσει όλο τον κόσμο προς αυτόν ( Ιωάννης κεφ. 12:32 ἐὰν ὑψωθῶ ἐκ τῆς γῆς, πάντας ἑλκύσω πρὸς ἐμαυτόν”).

δ) Και ενώ σε κάθε θυσία που ανεβαίνει ψηλά, στο υπόβαθρο υπάρχει η έννοια της ανταλλαγής και εξιλέωσης, στις δύο από τις τρεις περιπτώσεις ίσως υπερτονίζεται το στοιχείο αυτό. Στον Αβραάμ το κριάρι ανταλάσσεται-αντικαθιστά τον Ισαάκ, στη θυσία του Δαβίδ ο Θεός δέχεται την μετάνοια και υπαγορεύει την εξιλεωτική θυσία για να σταματήσει η τιμωρία, ενώ στη θυσία του Σολομώντα μάλλον τονίζεται το στοιχείο της ειρήνης με τον Θεό9 αλλά και η πιστότητά του.

ε) Μπορεί να παρατηρήσει κανείς ότι και οι τρεις θυσίες αυτές οδηγούν και παρουσιάζουν τη θυσία του Χριστού στην Ιερουσαλήμ ως γνήσια συνέχεια των θυσιών αυτών της Παλαιάς διαθήκης. Είναι μία θυσία που εγκαινιάζει τη Νέα διαθήκη, τις καινούριες υποσχέσεις, τη συμφωνία του Θεού προς την Εκκλησία και προς τον κάθε πιστό προσωπικά. Επίσης είναι μια εξιλεωτική θυσία καθώς ο Χριστός είναι ο αμνός “ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου” (Κατά Ιωάννην κεφ 1:29) και πάλι αναφέρεται ότι …“Άξιον εστί το αρνίον το εσφαγμένον” (Αποκάλυψη κεφ 5:12).

στ) Για το τέλος να αναφερθούμε σε ένα από τα αγαπημένα μας θέματα, στα “εκφραστικά μέσα” και την εικόνα της φωτιάς που χρησιμοποιεί ο Γιαχβέ για να παρέμβει. Η εικόνα της φωτιάς χρησιμοποιείται για να παρουσιάσει την πιστότητά του στις υποσχέσεις του, ο χαρακτήρας του, πως βλέπει και κατεβαίνει στο πρόβλημα, παρεμβαίνει δυναμικά στην ιστορία με τον δικό του τρόπο, σφραγίζει τη σχέση με τους “δικούς του” με σημάδια-σημεία10 που δεν παραβλέπονται, δεν είναι αμφιλεγόμενα και δεν μπορούν να παρεξηγηθούν από τον πιστό.

ζ) Η εικόνα της φωτιάς και η σχέση μαζί του δεν είναι εκ του ασφαλούς, περιλαμβάνει κίνδυνο, αυστηρότητα, αμεσότητα, την παιδευτική τιμωρία, φλογερή αγάπη που δεν αδιαφορεί. Ο ίδιος τιμωρεί αλλά και σταματά την τιμωρία, δίνει το λόγο του, υπόσχεται και χαρίζει σαν δώρα εντυπωσιακές εικόνες φωτιάς, πολλές11, τόσο στην Παλαιά όσο και στην Καινή διαθήκη, που είναι η αποκάλυψη του Εαυτού του.

Οι ημερομηνίες του Πάσχα είναι μια καλή ευκαιρία για τους φίλους – πιστούς… Είναι άραγε η φλόγα του δασκάλου χαρακτηριστικό και των μαθητών του; Είναι η ανταπόκριση του καλέσματός εξίσου φλογερή; Στο βιβλίο της Αποκάλυψης ο Ιησούς μιλάει πάλι στους μαθητές του και ίσως μπορούμε λίγο ευκολότερα τώρα να κατανοήσουμε και το μήνυμα για τους πιστούς των Λαοδικέων12 (το παραθέτω σε μετάφραση για ευκολότερη και αμεσότερη απόδοση) :

Αποκ. κεφ.3: 14-16: Ταῦτα λέγει ὁ ᾽Αμήν, ὁ μάρτυς ὁ πιστὸς καὶ ἀληθινός, ἡ ἀρχὴ τῆς κτίσεως τοῦ Θεοῦ. ᾽Εξεύρω τὰ ἔργα σου, ὅτι οὔτε ψυχρὸς εἶσαι οὔτε ζεστός· εἴθε νὰ ἦσο ψυχρὸς ἤ ζεστός· οὕτως, ἐπειδὴ εἶσαι χλιαρὸς καὶ οὔτε ψυχρὸς οὔτε ζεστός, μέλλω νὰ σὲ ἐξεμέσω ἐκ τοῦ στόματός μου.

Και υπενθυμίζει λίγο παρακάτω στον 19ο στίχο τον λόγο της σκληρής αυτής, φλογερής, διατύπωσης:
Αποκ. κεφ.3: 19: ᾽Εγὼ ὅσους ἀγαπῶ, ἐλέγχω καὶ παιδεύω· γενοῦ λοιπὸν ζηλωτής καὶ μετανόησον.


Σημειώσεις-Παραπομπές.

1. Η εντολή αυτή φανέρωνε πως η μέτρηση του στρατεύματος από τον βασιλιά έδειχνε έλλειψη εμπιστοσύνης προς το Θεό. Ο βασιλιάς του Ισραήλ έδειχνε μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην δύναμη και τον αριθμό του στρατεύματός παρά στη θεία βοήθεια κάτι που καταδικαζόταν από τον Θεό.
Παλαιά διαθήκη-Αποκρυπτογραφώντας την πανανθρώπινη κληρονομιά. σελ 74, Μιλτιάδης Κωνσταντίνου, εκδ. Αρμός.

-2. Ο Θεός στέλνει τον προφήτη Γαδ, ελέγχει τον Δαβίδ και του δίνει τρεις επιλογές για να διαλέξει, τρία έτη λοιμού, τρεις μήνες κατατρεγμού από τους εχθρούς του ή τρεις μέρες θανατικού ( ἄγγελος κυρίου ἐξολεθρεύων) στην Ιερουσαλήμ. Ο βασιλιάς Δαβίδ διαλέγει το τρίτο:
Παραλειπομένων Α (ή Χρονικών Α) : κεφ 21:10-14:
10 Πορεύου καὶ λάλησον πρὸς Δαυιδ λέγων Οὕτως λέγει κύριος Τρία αἴρω ἐγὼ ἐπὶ σέ, ἔκλεξαι σεαυτῷ ἓν ἐξ αὐτῶν καὶ ποιήσω σοι. 11 καὶ ἦλθεν Γαδ πρὸς Δαυιδ καὶ εἶπεν αὐτῷ Οὕτως λέγει κύριος Ἔκλεξαι σεαυτῷ 12 ἢ τρία ἔτη λιμοῦ, ἢ τρεῖς μῆνας φεύγειν σε ἐκ προσώπου ἐχθρῶν σου καὶ μάχαιραν ἐχθρῶν σου τοῦ ἐξολεθρεῦσαι, ἢ τρεῖς ἡμέρας ῥομφαίαν κυρίου καὶ θάνατον ἐν τῇ γῇ καὶ ἄγγελος κυρίου ἐξολεθρεύων ἐν πάσῃ κληρονομίᾳ Ισραηλ· καὶ νῦν ἰδὲ τί ἀποκριθῶ τῷ ἀποστείλαντί με λόγον. 13 καὶ εἶπεν Δαυιδ πρὸς Γαδ Στενά μοι καὶ τὰ τρία σφόδρα· ἐμπεσοῦμαι δὴ εἰς χεῖρας κυρίου, ὅτι πολλοὶ οἱ οἰκτιρμοὶ αὐτοῦ σφόδρα, καὶ εἰς χεῖρας ἀνθρώπων οὐ μὴ ἐμπέσω. 14 καὶ ἔδωκεν κύριος θάνατον ἐν Ισραηλ, καὶ ἔπεσον ἐξ Ισραηλ ἑβδομήκοντα χιλιάδες ἀνδρῶν.

3. Παραλειπομένων Α κεφ 21:16-17:
16 καὶ ἐπῆρεν Δαυιδ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ καὶ εἶδεν τὸν ἄγγελον κυρίου ἑστῶτα ἀνὰ μέσον τῆς γῆς καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ἡ ῥομφαία αὐτοῦ ἐσπασμένη ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ ἐκτεταμένη ἐπὶ Ιερουσαλημ· καὶ ἔπεσεν Δαυιδ καὶ οἱ πρεσβύτεροι περιβεβλημένοι ἐν σάκκοις ἐπὶ πρόσωπον αὐτῶν. 17 καὶ εἶπεν Δαυιδ πρὸς τὸν θεόν Οὐκ ἐγὼ εἶπα τοῦ ἀριθμῆσαι ἐν τῷ λαῷ; καὶ ἐγώ εἰμι ὁ ἁμαρτών, κακοποιῶν ἐκακοποίησα· καὶ ταῦτα τὰ πρόβατα τί ἐποίησαν; κύριε ὁ θεός, γενηθήτω ἡ χείρ σου ἐν ἐμοὶ καὶ ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ πατρός μου καὶ μὴ ἐν τῷ λαῷ σου εἰς ἀπώλειαν, κύριε.
(σημ. εσπασμένη δηλ γυμνωμένη)

4) Παραλειπομένων. Β (ή Χρονικών Β) κεφ3:1: Καὶ ἤρξατο Σαλωμων τοῦ οἰκοδομεῖν τὸν οἶκον κυρίου ἐν Ιερουσαλημ ἐν ὄρει τοῦ Αμορια, οὗ ὤφθη κύριος τῷ Δαυιδ πατρὶ αὐτοῦ, ἐν τῷ τόπῳ, ᾧ ἡτοίμασεν Δαυιδ ἐν ἅλῳ Ορνα τοῦ Ιεβουσαίου.

5) Παραλειπομένων Β κεφ 7:1-3: Καὶ ὡς συνετέλεσεν Σαλωμων προσευχόμενος, καὶ τὸ πῦρ κατέβη ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καὶ κατέφαγεν τὰ ὁλοκαυτώματα καὶ τὰς θυσίας, καὶ δόξα κυρίου ἔπλησεν τὸν οἶκον. 2 καὶ οὐκ ἠδύναντο οἱ ἱερεῖς εἰσελθεῖν εἰς τὸν οἶκον κυρίου ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ, ὅτι ἔπλησεν δόξα κυρίου τὸν οἶκον. 3 καὶ πάντες οἱ υἱοὶ Ισραηλ ἑώρων καταβαῖνον τὸ πῦρ, καὶ ἡ δόξα κυρίου ἐπὶ τὸν οἶκον, καὶ ἔπεσον ἐπὶ πρόσωπον ἐπὶ τὴν γῆν ἐπὶ τὸ λιθόστρωτον καὶ προσεκύνησαν καὶ ᾔνουν τῷ κυρίῳ, ὅτι ἀγαθόν, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ.

6) Γενεση κεφ.22: 1-2: Καὶ ἐγένετο μετὰ τὰ ῥήματα ταῦτα ὁ θεὸς ἐπείραζεν τὸν Αβρααμ καὶ εἶπεν πρὸς αὐτόν Αβρααμ, Αβρααμ· ὁ δὲ εἶπεν Ἰδοὺ ἐγώ. 2 καὶ εἶπεν Λαβὲ τὸν υἱόν σου τὸν ἀγαπητόν, ὃν ἠγάπησας, τὸν Ισαακ, καὶ πορεύθητι εἰς τὴν γῆν τὴν ὑψηλὴν καὶ ἀνένεγκον αὐτὸν ἐκεῖ εἰς ὁλοκάρπωσιν ἐφ’ ἓν τῶν ὀρέων, ὧν ἄν σοι εἴπω.
Και στη νέα μετάφραση της ΕΒΕ: 1.Ύστερα από τα γεγονότα αυτά, ο Θεός δοκίμασε τον Αβραάμ και του είπε: «Αβραάμ!» Εκείνος απάντησε: «Ορίστε». 2.«Πάρε το γιο σου», του λέει ο Θεός, «το μονογενή, που τον αγαπάς, τον Ισαάκ, και πήγαινε να τον θυσιάσεις στη χώρα Μοριά, σ’ ένα από τα βουνά που εγώ θα σου δείξω» (Μοριά. Στα εβραϊκά σημαίνει «ψηλή».)


7
) Στο βιβλίο της Γενεσις 22:18 έχουμε την υπόσχεση του Θεού προς τον Αβραάμ ότι “από το σπέρμα σου (τον απόγονό σου) θα ευλογηθούν όλα τα έθνη της γης” η γνωστή και ως “η Αβρααμική διαθήκη” (στην μεταφ. Εβδ. “και ἐνευλογηθήσονται ἐν τῷ σπέρματί σου πάντα τὰ ἔθνη τῆς γῆς“).

8) “Υιός Δαβίδ” άλλωστε είναι και ο τίτλος του επερχόμενου Μεσσία του Ισραήλ, η εκπλήρωση της Αβρααμικής διαθήκης, ένας τίτλος που ο Ιησούς αποδέχεται (Ματθ.12:23, Ματθ. 21:15-16, Λουκ.20:41, Αποκ.22:16).

9) Το γεγονός δεν είναι τυχαίο καθώς το όνομα του Σολομώντα είναι σύμφυτο με την έννοια της ειρήνης, από την εβραϊκή λέξη “shalom” που σημαίνει “ειρήνη” πίσης η πόλη της Ιερουσαλήμ έχει το ίδιο χαρακτηριστικό και παρουσιάζεται ως η πόλη της ειρήνης ενώ και στο Γεν: κεφ.14:18 αναφέρεται ο “Μελχισεδεκ βασιλεὺς Σαλημ“).


10) Ω
ς “σημεία” και όχι ως θαύματα αναφέρονται στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο τα θαύματα του Ιησού, καθώς η προσοχή του αναγνώστη πρέπει να στραφεί όχι στο θαύμα το ίδιο, αλλά στο το τί φανερώνει για τον Ιησού.

11) Η “φλεγόμενη βάτος”, η φωτιά που πέφτει στο βωμό του Γεδεών και του προφήτη Ηλία ή οι “πύρινες γλώσσες” στην Κ.Δ. είναι κάποιες από αυτές τις εικόνες.

12) Αποκ. κεφ.3: 14-16: Καὶ τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Λαοδικείᾳ ἐκκλησίας γράψον· Τάδε λέγει ὁ ἀμήν, ὁ μάρτυς ὁ πιστὸς καὶ ἀληθινός, ἡ ἀρχὴ τῆς κτίσεως τοῦ θεοῦ· οἶδά σου τὰ ἔργα ὅτι οὔτε ψυχρὸς εἶ οὔτε ζεστός. ὄφελον ψυχρὸς ἦς ἢ ζεστός. οὕτως ὅτι χλιαρὸς εἶ καὶ οὔτε ζεστὸς οὔτε ψυχρός, μέλλω σε ἐμέσαι ἐκ τοῦ στόματός μου.

Αποκ. κεφ.3:19: ἐγὼ ὅσους ἐὰν φιλῶ ἐλέγχω καὶ παιδεύω· ζήλευε οὖν καὶ μετανόησον.

Leave A Comment